Archiwum kategorii: L

Leokadia Komaiszko

Dziennikarka, fotograficzka, redaktorka i twórczyni Listów z daleka, pisarka i poetka o polskich korzeniach z Litwy rodem, autorka książek poetyckich i reporterskich o losach Polaków poza Polską, od wielu lat mieszka w Belgii.

Urodziła się w Nasielanach na Wileńszczyźnie. Ukończyła studia dziennikarskie w Mińsku. Pracowała w dzienniku „Czerwony Sztandar” – „Kurier Wileński”. Od 1994 r. mieszka w Belgii. Autorka książek reporterskich o Polakach w Kazachstanie, na Syberii, Kaukazie, Białorusi, Litwie. Współautorka almanachów poetyckich, książek, portali oraz audycji radiowych i telewizyjnych o Kresach, Litwie, emigracji, Polsce, Belgii; telewizyjnych i radiowych programów literacko-dziennikarskich w języku polskim, francuskim, angielskim, litewskim. Współzałożycielka stowarzyszenia słowiańskich i bałtyckich kultur „SlaWa” oraz polsko-belgijskiej organizacji non-profit „Salon Polonais Culture Art Littérature”. 

Od 1996 r. społecznie redaguje i wydaje periodyk społeczno-literacki i kulturalny w języku polskim, z zasięgiem na świat „Listy z daleka”, który jako unikatowe czasopismo został włączony do Biblioteki Klasycznych Tekstów Literatury Świata w ramach projektu UNESCO.

Wydane książki:
– W stronę światła. Wydawnictwo WSP im. T. Kotarbińskiego, Zielona Góra 1992;
– Motyle na łąkach dzieciństwa. Oficyna Dziennikarzy i Literatów „Pod wiatr”, Warszawa 1993;
– Nawet ptaki wracają. Zbiór reportaży o życiu Polaków poza Polską. Lublin 1999;
– Même les oiseaux reviennent. J. Chauveheid, Belgia 2006;
– Zielonosenne kaktusy. Listy z daleka, Liège, 2003;
– Wiatr z Hamburga. Norbertinum, Lublin 2005;
– Tajemny kwiat ruty. Listy z daleka, Liège  2008;
– Leodium, qui sera à moi. Mon Petit Editeur, Paryż  2010;
–  Światło Północy. Polonica, Stockholm, 2015.

Portret poetki Leokadii Komaiszko (pastel) wykonał Zbyszek Ikona – Kresowaty.

Aleksander Lewicki

Aleksander Lewicki – urodził się 18 lutego 1959 roku na terenie obecnej Białorusi w katolickiej polskiej rodzinie. Ukończył 10 klas szkoły białoruskiej z nauczaniem w języku rosyjskim. Ojczystego języka w piśmie nauczył się sam. W swojej rodzinnej wsi Bojary był jedynym dzieckiem mówiącym po polsku i wielokrotnie poniżany za polską mowę. Od roku 1976 do dziś mieszka w Wilnie. Zaliczył 3 lata Wileńskiej Politechniki. Ciężka finansowa i rodzinna sytuacja spowodowały przerwanie studiów. Od roku 2007 pracuje ochroniarzem w litewskim progimnazjum im. Szymona Daukantasa w Wilnie. Zawsze czuł potrzebę pisania. Posługuje się w mowie i piśmie 4-ma językami (polskim, rosyjskim, białoruskim i litewskim).

Przez wiele lat pełnił funkcję przewodniczącego ”Klubu Sławianskaja Gostinnaja”, potem konferansjera w ”Klubie Rosyjskiej Inteligencji Miasta Wilna” i w-ce prezydenta Klubu ”Desiderija”. Poeta jest również organizatorem spotkań literackich ludzi pióra z Macierzy na Litwie. Od roku 2011 współpracuje z Sekcją Literacką MTK, czego owocem są tłumaczenia na język rosyjski i białoruski polskich poetów. Współpraca z ”Nacionalinė Knyga” przyniosła tłumaczenie wiersza litewskiego na język polski.

Aleksander Lewicki wielokrotnie występował w Polsce (Warszawa, Ciechanów, Siedlce) Białorusi (Mińsk, Postawy) oraz tam gdzie żyje – na Litwie, o czym często pisano w prasie. Wydał w Polsce 3 tomiki poezji: dwa w języku polskim (wydawnictwo SGGW w Warszawie) ”Wiersze wybrane” 2003 r. i ”Głos z Kresów Wschodnich” 2006 r., trzeci „S lubowjiu k Wam…Wasz Aleksander Lewicki” w języku rosyjskim – Mazowieckie Towarzystwo Kultury. W roku 2016-tym zawdzięczając Mazowieckiemu Samorządowemu Centrum Doskonalenia Nauczycieli (Wydział w Siedlcach) ukazał się kolejny tomikpod nazwą “Szukając błękitnej ścieżki…“. Piąty tomik autora – „Przychodzę opowiedzieć o…“ (2017 r.).

Poezja Aleksandra Lewickiego – to krzyk duszy tęskniącej za krajem, to ogromne zawierzenie Bogu, to patriotyzm, miłość, prostota, szczerość aż do bólu. Poezja serca i formy, wieczne poszukiwanie…

Najważniejsze nagrody:

  • W 1995 r. pełnił dyżury przy grobie ks. Jerzego Popiełuszki w Warszawie. W 2004 r. odznaczony został medalem ”20-lecia Służby przy Grobie”
  • 1996 r. – laureat konkursu literackiego w Białymstoku.
  • 2001 r. – laureat na VIII Międzynarodowym Konkursie Poetów Emigrantów (Floryda – USA)
  • 2014 r. – I nagroda Konkursu Literackiego im. Jana Kochanowskiego w Czarnolesie i Barcinie.
  • 2014 r. – w Wilnie z rąk Pani Senator Barbary Borys-Damięckiej odebrał medal “Za Zasługi dla Mazowsza”
  • 2015 r. – z rąk Pani Wiceprezydent Anny Sochackiej m. Siedlce otrzymał odznakę honorową ”Zasłużony dla Kultury Polskiej” (podpisała Pani Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Małgorzata Omilanowska).

Pielgrzymka Jana Pawła II na Litwę

Jan Paweł II nazywany jest wielkim pielgrzymem. Jako pasterz Kościoła nawiedził on w okresie swojego pontyfikatu 129 krajów, a w 1993 roku 4 września ucałowaniem ziemi litewskiej na lotnisku w Wilnie rozpoczął pielgrzymkę po Litwie. Pielgrzymka trwała do 8 września 1993 r.

„Jakże pragnąłem odwiedzić tę waszą ziemię, która dla mnie jest szczególnie droga!” – Jan Paweł II, Wilno

Papież modlił się w archikatedrze wileńskiej przy grobie św. Kazimierza, spotkał się tu z księżmi, zakonnikami, zakonnicami i klerykami.

W Ostrej Bramie witał wiernych słowami: „Drodzy bracia i siostry! Proszę was, byście wrócili do swoich domów z sercem przepełnionym nadzieją na zwycięstwo życia nad śmiercią, dobra nad złem, światła nad ciemnością, wolności nad niewolą”. Ofiarował Matce różaniec i dwie piuski.

„Gdy tylko z niezbadanej woli Bożej zostałem wybrany na Stolicę Piotrową, poszedłem do litewskiej kaplicy Matki Bożej Miłosiernej, znajdującej się w krypcie Bazyliki Watykańskiej. Tutaj u stóp Panienki modliłem się za Was wszystkich…” – Jan Paweł II, Wilno

Udał się też na Cmentarz Antokolski, modlił się przy grobach ofiar obrońców niepodległości Litwy, poległych 13 stycznia 1991 r. w Wilnie oraz poległych w obronie posterunku granicznego 31 lipca 1991 r. w Miednikach.

Papież spotkał się z Polakami Litwy w kościele św. Ducha, także z przedstawicielami świata nauki i kultury w wileńskim kościele św. Janów.

Ojciec święty odwiedził Kowno, Górę Krzyży w Szawlach, gdzie celebrował mszę św. i ostatnim punktem pielgrzymki było Szydłowo.

Jan_Pawel_II.jpg (12 KB)

Lucht

Na Wileńszczyźnie oznacza strych domu, budynku… Na luchcie przechowywano np.: nieużywane rzeczy, ale również cebulę, czosnek, jak też wędliny (kumpiaki, słoninę, kiełbasy, polędwice…).

Akcja Wyborcza Polaków na Litwie (AWPL)

W maju tegoż roku Sejm Litwy przyjął uchwałę, na mocy której prawo udziału w wyborach otrzymują wyłącznie partie i organizacje polityczne. Społeczność polska nieposiadająca własnej partii stanęła przed trudnym zadaniem – zachowania Związku i jednocześnie umożliwienia swego udziału w życiu politycznym Litwy. Powołanie partii wymagało znacznego wysiłku organizacyjnego, m.in. przybycia na zjazd co najmniej 400 założycieli i to w środku lata. Nie było też pewności co do bezproblemowej rejestracji partii w Ministerstwie Sprawiedliwości.

W tej sytuacji Zarząd Główny ZPL zwołał 14 sierpnia V Nadzwyczajny Zjazd ZPL. Niedługo przed zwołaniem zjazdu powstała grupa inicjatywna powołania partii polskiej. W skład grupy wchodziło 15 osób. Koordynatorem grupy był Waldemar Tomaszewski. Na zjeździe została przyjęta, jak się okazało, słuszna decyzja: przekształcenia ZPL w organizację społeczną oraz poparcie starań grupy inicjującej utworzenie partii powołanej pod nazwą Akcja Wyborcza ZPL. W ciągu dwu tygodni przy aktywnej współpracy struktur ZPL udało się zebrać 739 podpisów założycieli, przygotować program i statut przyszłej partii oraz przeprowadzić 28 sierpnia Zjazd Założycielski.

Wreszcie 23 października, po naciskach litewskiego Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie usunięcia z nazwy wyrazu „Związek”, została zarejestrowana Akcja Wyborcza Polaków na Litwie (AWPL).

Na zjeździe założycielskim w 1994 r. po odmowie kandydowania na prezesa partii przez Waldemara Tomaszewskiego i Fryderyka Szturmowicza w głosowaniu jawnym prezesem został Jan Sienkiewicz. W kwietniu 1997 r. na II Zjeździe AWPL było 2 kandydatów na stanowisko prezesa – J. Sienkiewicz i W. Tomaszewski. W tajnym głosowaniu pierwszy zdobył 56 głosów, – drugi 44 głosy. Prezesem został Jan Sienkiewicz. W roku 1999 na III Zjeździe AWPL zdecydowaną większością głosów – 68 do 19 na stanowisku prezesa organizacji, zmieniając Jana Sienkiewicza, stanął Waldemar Tomaszewski. Na IV i V Zjeździe AWPL Waldemar Tomaszewski został ponownie wybrany na przewodniczącego.

AWPL realizuje założenia statutowe stając do wyborów różnego szczebla – od samorządowych poprzez parlamentarne aż do europarlamentarnych w 2004 r. Niepodzielnie od przeszło dziesięciu lat Akcja Wyborcza Polaków rządzi w zdominowanych przez ludność polską rejonach: wileńskim (63 proc. Polaków) i solecznickim (80 proc. Polaków). W wyborach samorządowych w tych rejonach AWPL stale zyskuje 60-70 proc. poparcie. W kilku innych rejonach AWPL należy do koalicji rządzącej i ma wpływ na podejmowane decyzje. W ciągu całego okresu swego istnienia AWPL stoczyła wiele batalii w obronie interesów mniejszości polskiej na Litwie i wiele z nich było zwycięskich. Nieraz organizowała przed litewskim Sejmem wiece protestacyjne w obronie polskiej oświaty, języka i ziemi. Wspólnie ze Związkiem Polaków na Litwie i Stowarzyszeniem Nauczycieli Szkół Polskich na Litwie „Macierz Szkolna” przeprowadziła akcję zbierania podpisów pod projektami przychylnych dla społeczności polskiej ustaw o oświacie i mniejszościach narodowych.

AWPL dba o rozwój polskich szkół na Wileńszczyźnie jak również o rozwój gospodarczy regionu. Dzięki wspólnym wysiłkom polska społeczność na Litwie ma dzisiaj – w porównaniu z innymi społecznościami polskimi poza granicami macierzy – najmocniejszą pozycję w świecie.

Zlot turystyczny Polaków na Litwie

W końcu stycznia 1989 roku w podwileńskiej Białej Wace miały miejsce I Zimowe Igrzyska Polaków na Litwie. Powstał wówczas pomysł zorganizowania zlotu turystycznego Polaków na Litwie. Na fali odrodzenia Polaków na Litwie powstała nowa impreza ciesząca się dużą popularnością i trwa nieprzerwanie aż do dziś (2008 r.).

Inicjatorami pierwszego zlotu byli Anna Adamowicz, Henryk Mażul, Ludwik Adamowicz, Michał Sienkiewicz i inni.

Zloty odbywają się co roku, w różnych zakątkach Wileńszczyzny. Symbolem zlotu jest róża wiatrów umajona w paproć.

Jubileuszowy XX zlot odbył się w dniach 4-6 lipca 2008 r. w rejonie wileńskim, gminie sużańskiej, wsi Dauksze, nad jeziorem Ilgo.

Obecnie organizatorem imprezy jest Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych (SIS).

 

Gmina Ławaryszki (Lavoriškių seniūnija)

Ośrodek gminy jest oddalony od Wilna o 24 km. Zdaniem naukowców, w miejscowościach tej gminy – jako jedynej na Litwie – rudę żelaza wydobywano od początku n.e. aż do XVIII w. Miejsce to jest chronione jako historyczne.

W Ławaryszkach znajduje się kościół św. Jana Chrzciciela z początku XIX wieku, budynek starostwa, szkoła średnia z 1937 roku.

Większą część obszaru gminy zajmujś lasy, które są słynnym miejscem polowań. Obok miejscowości Mościszki (Mostiškės) znajdują się trzy z czterech znajdujących się na terenie gminy jeziora.

2 WDH „Liliowa dwójka”

2 WDH (Wileńska Drużyna Harcerek) „Liliowa dwójka” powstała 10 października 2001 r. Nazwa została przejęta od drużyny harcerskiej, która istniała w Wilnie przed II Wojną Światową. Trzon drużyny przy jej powstaniu stanowiły druhny, które przeszły z 2 WGZ (Wileńska Gromada Zuchowa) „Wesołe Biedronki”, prowadzonej przez Justynę Błaszkiewicz, która potem została pierwszą drużynową „Liliowej dwójki”. Po niej funkcję tę przejęła Dana Masewicz, a po roku — Alicja Malewska, która prowadziła drużynę ponad rok. Następnie funkcję drużynowej wzięła w swoje ręce Inessa Zdanowicz.

Drużyna działała przy Szkole Podstawowej oraz przy Gimnazjum im. Jana Pawła II. Inessa Zdanowicz po niespełna roku prowadzenia drużyny przekazała ją dh. Kasi Kostygin. W 2008 roku – w wyniku braku działalności – przez pewien czas drużyna została postawiona na okres próbny. W tym samym roku funkcję drużynowej przejęła dh. Jolanta Lubkiewicz-Biedulska. Jesienią 2005 roku od drużyny odłączył się zastęp „Niezapominajka”, który obecnie jest samodzielną drużyną.

W 2002 r. drużyna zajęła I miejsce w VI Harcerskim Festiwalu Piosenki. W VII festiwalu historia się powtórzyła i drużyna ponownie otrzymała I miejsce. W 2009 roku na Festiwalu Harcerskiej Oryginalności drużyna zdobyła III miejsce. Niestety, to był ostatni festiwal, w którym brała udział 2 WDH „Liliowa Dwójka”. Z powodu braku działalności drużyna została rozwiązana.

 

 

Chrzest Litwy

Na mocy tej unii Wielki Książe Litewski Władysław Jagiełło miał się ożenić z młodą polską królową Jadwigą i ochrzcić Litwę. W 1387 r.  król Jagiełło zburzył pogańską świątynię, zgasił święty ogień oraz ponownie założył biskupstwo i zbudował katedrę.

Na początku ochrzczone zostało Wilno, a potem Jagiełło chrzcił bardziej popularne miejscowości. Nie ochrzczona została tylko Żmudź.

Ponieważ na Litwie nie było księży katolickich, Jagiełło przybył z tłumaczami, z tego powodu prawdy katolickie i poglądy nie zostały wyjaśnione do końca. Ludzie przychodzili na chrzest grupami. Każda grupa była chrzczona innym imieniem. Jako prezent na chrzest każdy nowoochrzczony otrzymywał lnianą koszulę. Ten prezent był jedną z najważniejszych przyczyn, dlaczego ludzie szli na chrzest.

Chrzest wykonany na szybko nie był bardzo owocny i niewiele się w państwie zmieniło, jednak Litwini otrzymali wsparcie Krzyżaków, co było najważniejsze dla władz litewskich.

Landwarów (Lentvaris)

Można obejrzeć tu dawny pałac Tyszkiewiczów z końca XIX w. (powstał wg projektu belgijskiego architekta de Waegha), w którym mieści się obecnie dyrekcja fabryki dywanów. Część zbiorów mebli i sztuki z tego pałacu można podziwiać w muzeum na zamku w Trokach. Rezydencję otacza piękny park założony przez słynnego ogrodnika Tyszkiewiczów Eduarda Andre w końcu XIX wieku. Władysław Tyszkiewicz, właściciel majątku, w 1926 r. ufundował w Landwarowie neoromański kościół p.w. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny. Prace wykończeniowe wnętrza kościoła odbywały się w latach 1941-1942. Monumentalna polichromia została wykonana przez zespół artystów wileńskich według projektu profesora USB Jerzego Hoppera.