Archiwum kategorii: J

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Ławaryszkach

Trudno ustalić, kiedy powstał pierwszy kościół albo jakiś inny budynek kultu chrześcijańskiego w Ławaryszkach, lecz wiadomo iż założycielką parafii ławaryskiej i fundatorką kościoła pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela była Anna z Rudominów Pacowa. W 1642 roku podkanclerzowa litewska Pacowa z własnego wyposażenia wydzieliła beneficjum dla parafii ławaryskiej. Początkowo parafia należała do dekanatu wileńskiego, a gdy w 1914 r. utworzono dekanat turgielski, parafia weszła w jego skład. Tuż przed II wojną światową parafia należała do dekanatu worniańskiego, a obecnie należy do dekanatu niemenczyńskiego.

W 1642 roku stanął tu pierwszy dom Boży, który podczas najazdu rosyjskiego w 1655 roku został spalony. W latach 1669-1670 biskup wileński Aleksander Kazimierz Sapieha odbudował świątynię. Ta jednak w 1750 roku ponownie spłonęła. Na polecenie biskupa wileńskiego Michała Jana Zienkowicza wybudowano nowy kościół, jak i poprzednie – z drewna. 14 sierpnia 1768 roku świątynia parafialna została konsekrowana przez wileńskiego biskupa sufragana Tomasza Ignacego Zienkowicza. Kościół miał 36 łokci długości i 15 łokci szerokości.

Ponieważ parafia i liczba parafian stale rosła, zaszła potrzeba zbudowania nowego i większego kościoła. Ks. Jan Kryński (Kryńki?), ówczesny proboszcz ławaryski w końcu XIX wieku już gromadził na ten cel fundusze. Poczyniono nawet wykopy pod fundament, jednak większe prace nie ruszyły, ponieważ miejsce, w którym miała stanąć nowa świątynia, było zbyt nisko położone i podmokłe.

W 1898 roku odnowiono myśl zbudowania nowej murowanej świątyni. Ks. Józef Mironas wybrał pod nią nowe miejsce w sosnowym lasku nad Wilenką. W 1899 roku administracja carska wydała pozwolenie na budowę świątyni. Wśród parafian zebrano jak na tamte czasy dość pokaźną sumę pieniężną, 11 tysięcy rubli srebrem. Nowy kościół miał pomieścić 1 200 osób.

Dzięki gorliwości proboszcza ks. Józefa Mironasa oraz miejscowych parafian już w 1900 roku poświęcono i wmurowano kamień węgielny, a już w 1906 roku poświęcono mury nowego kościoła po wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Prace wykończeniowe trwały do 1912 roku. Chociaż parafianie mogli ofiarować niewiele gotówki, lecz bardzo gorliwie służyli pracą przy trwającej budowie. Ponieważ funduszy na całkowite wykończenie budowli zabrakło, nie ukończono sklepienia i posadzki.

Budowlę pomyślano z rozmachem. Wzniesiona z cegły w stylu neogotyckim świątynia ma 42 metry długości oraz 17 szerokości. Nad całością górują dwie wieże, których wysokość sięga 51 metrów. W 1924 roku został ukończony ołtarz główny, utrzymany w gotyckim stylu.

Kościół i ołtarz główny 20 listopada 1927 roku konsekrował arcybiskup wileński Romuald Jalbrzykowski. Stary kościół w 1908 roku przeniesiono do Szumska, ponieważ tamtejszy pod wezwaniem św. Michała Archanioła zamieniono w cerkiew prawosławną, a w 1937 roku ten dom Boży trafił do Dubniczek (wtedy terytorium II Rzeczpospolitej Polskiej, a obecnie – terytorium Republiki Białoruś).

W bocznych nawach zostały umieszczone XIX-wieczne barokowe ołtarze ze starego kościoła. W lewej nawie znalazł się ozdobiony posrebrzaną szatą ołtarz Matki Bożej Różańcowej, datujący się XVIII wiekiem. Parafianie otaczają go szczególną czcią, a o cudownych właściwościach zaświadcza 46 wotów dziękczynnych.

W prawej nawie ustawiono ołtarz św. Józefa. Centralne miejsce zajmuje tu obraz św. Józefa, ozdobiony posrebrzaną szatą. Pochodzi z XVIII-XIX wieku, jest dziełem szkoły malarskiej J. Czechowicza.

Prawdziwym skarbem domu Bożego są obrazy św. Józefa i św. Wawrzyńca, zawieszone na ścianach prezbiterium. Dokładnie nie wiadomo, kiedy i skąd trafiły do ławaryskiego kościoła. Bardzo prawdopodobne, iż obrazy przeniesiono do Ławaryszek z kościołów wileńskich, gdy te zamykano. Jest oczywiste, iż mają one dużą wartość artystyczną i sakralną. W 2001 roku obrazy te odnowiono.

W latach 1913-1914 w kościele ławaryskim zbudowano szesnastogłosowe organy stożkowe o mechanicznej trakturze z kontuarem z przodu. Instrument wykonano w zakładzie organmistrza Piotra Wojciechowicza w Wilnie, a zakupiono z ofiar miejscowych parafian staraniem ks. Konstantego Gruździa. Jego też staraniem zostały nabyte stacje Drogi Krzyżowej. 16 września 1913 roku kanonicznie erygowano Drogę Krzyżową.

Szczególne miejsce w dziejach każdego kościoła zajmują dzwony. Każdy, kto odwiedza Ławaryszki, podziwia piękno brzmienia trzech dzwonów, zawieszonych w lewej wieży kościoła. Dwa z nich: Św. Józef, e tonacji, ważący 855 kg, i Św. Jan, c tonacji, ważący 254 kg, zostały odlane ze spiżu dzwonowego w ludwisarni braci Felczyńskich. Dla kościoła ławaryskiego za 11 765 złotych w 1928 roku nabył je ks. Kazimierz Zacharzewski, a 16 czerwca 1929 roku konsekrował arcybiskup Romuald Jałbrzykowski. Za czasów proboszczowania ks. Zacharzewskiego wokół kościoła wzniesiono mur.

Ciekawa jest historia trzeciego dzwonu o wadze 450 kg, któremu nadano imię Św. Marcina. Gdy w 1865 roku rząd carski zlikwidował kaplicę w Miednikach, datowany rokiem 1774 dzwon został przeniesiony do Ławaryszek. W 1927 roku parafia ławaryska spłaciła za niego dla odtworzonej parafii miednickiej 3 150 złotych.

Oprócz tych trzech dzwonów w maleńkiej wieży nad prezbiterium zawieszono sygnaturkę o wadze 6 kg. W 2009 roku kościelne dzwony ławaryskie zostały zautomatyzowane.

Plebanię kościelną – parterowy budynek z sosnowego drzewa – zbudowano w 1908 roku staraniem ks. Mironasa. Miał on wtenczas 20 metrów długości i 12 metrów szerokości. Później jednak nadbudowano piętro. W 1948 roku w znacjonalizowanej przez władze komunistyczne plebanii urządzono ambulatorium i mieszkania dla lekarzy. W 1989 roku plebania wróciła do prawowitego gospodarza – parafii. Odtąd budynek był nieraz odnawiany. Ostatni gruntowny remont miał miejsce w latach 2008-2009.

W 1937 roku zbudowano dom parafialny. Uczyniono to na koszt dwóch dobrodziejek, którym przeznaczono we wnętrzu dwa mieszkania. Po ich śmierci mieszkania te wraz z całym domem, zgodnie z wolą fundatorek, zostały własnością parafii. W 1948 roku dom parafialny, podobnie jak plebania, został skonfiskowany przez władze i przekazany miejscowemu kołchozowi. Mieściła się tu biblioteka i dom kultury. Parafia odzyskała budynek w 1992 roku. Chociaż potrzebuje on renowacji, wciąż jest wykorzystywany dla potrzeb parafii i miejscowej ludności.

W bardzo uroczym miejscu, nad brzegiem Wilenki, w 1920 roku założono nowy cmentarz parafialny. Podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920-1921 został on mocno zdewastowany. Wtedy to bowiem zrywano metalowe figurki z krzyży, zawłaszczano metalowe ogrodzenia. W latach 1970-1975 cmentarz nieznacznie powiększono, co też po raz ostatni uczyniono w 1995 roku. Miejsce pochówku okala drewniany płot.

Prawdopodobnie już w XVII wieku w Ławaryszkach istniała szkółka parafialna. J. Kurczewski, opisując biskupstwo wileńskie, wspomina, że w 1781 roku uczęszczało do niej zaledwie trzech dzieci pochodzenia włościańskiego. W 1790 roku szkółka liczyła już 8 uczniów. Na podstawie dokumentów archiwalnych ustalono, że pod koniec XVIII wieku przy kościele ławaryskim istniał przytułek dla ubogich, zwany szpitalem.

W 1760 roku w Ławaryszkach powstało Bractwo św. Józefa, natomiast 12 października 1765 roku w parafii zostało założone Arcybractwo Świętego Różańca.

Duchowieństwo:
Ks. Mikołaj Narwojsz (1644-1702), pierwszy proboszcz, pełnił posługę duszpasterską przez 58 lat
Ks. Marcin Naruszewicz (1702-1711)
Ks. Mikołaj Przeładowski (1711-1714); w tym czasie wikariuszem był ks. Krzysztof Mackiewicz
Ks. Antoni Szipiło (1714-1716)
Ks. Adam Woysogierd (1716-1717)
Ks. Antoni Czartoszewski (1717-1718); wikariusz – ks. Marcin Jotko
Ks. Mikołaj Narszowicz (1718)
Ks. Mikołaj Klimowicz (1718-1721)
Ks. Józef Szydłowski (1721-1732)
Ks. Mikołaj Duszewski (1732-1745)
Ks. Antoni Adomowicz (1745-1750)
Ks. Franciszek Szankiewicz (1750-1752)
Ks. Maciej Ostrowski (1752-1753)
Ks. Antoni Zawadzki (1753-1760)
Ks. Józef Tawrel (1760-1765)
Ks. Józef Jawiel (1765-1768)
Ks. Baltazar Klimowicz (1768-1771)

W latach 1771-1791 w Ławaryszkach rezydowali wikariusze:
Ks. Bartłomiej Chmielewski
Ks. Franciszek Kulwieć
Ks. Benedykt Kulwieć
Ks. Tomasz Moniuszko
Ks. Mikołaj Wickert (1791-1794)
Ks. Antoni Kulwieć (1794-1828)
Ks. Dominik Burniewicz, dziekan wileński (1828-1856)

W tych czasach rezydowali tu wikariusze:
Ks. Simplicjusz Dauksza
Ks. Jerzy Markiewicz
Ks. Romuald Krzyżanowski
Ks. Józef Budkiewicz
Ks. Adam Wirwisz-Wigrowicz

W pierwszej połowie XIX wieku posługę w Ławaryszkach sprawowali:
Ks. Władysław Kozłowski
Ks. Konstanty Bielski
Ks. Anzelm Baniewicz
Ks. Faustyn Klek
Ks. Julian Kołłataj
Ks. Robert Udawicz
Ks. Antoni Świtkowski
Ks. Atanazy Radziewicz
Ks. Antoni Sokołowski
Ks. Józef Zagórski
Ks. Dionizy Radziecki
Ks. Jan Borkowski
Ks. Jan Szyszkowski
Ks. Mikołaj Brzośniewski
Ks. Mikołaj Ławmiański
Ks. Klemens Dajudrowicz
Ks. Telesfor Misiukiewicz
Ks. Modest Misiewicz

Niektórzy z wymienionych duchownych byli administratorami parafii, inni zaś – wikariuszami.

Ks. Jan Bohatyrowicz (1856-1861), zmarł w Ławaryszkach.
Ks. Bonifacy Rowbicki (1861-1862).
Ks. Mikołaj Łowmiański (1862-1865); w tym czasie wikariuszem był ks. Feliks Nawowski.
Ks. Jan Borkowski (1865-1866).
Ks. Jan Kuleszo (1866).

W latach 1866-1874 jako administratorzy lub wikariusze pracowali:
Ks. Jan Komkowski
Ks. Jeronim Werpuchowski
Ks. Józef Wróblewski
Ks. Placyd Bogdziewicz
Ks. Konstanty Wikulewicz
Ks. Placyd Lankiewicz
Ks. Romuald Staszewicz-Stasiun (1874)
Ks. Franciszek Krzyżewicz (1875-1876)
Ks. Placyd Bogdziewicz (1876-1877); w tym czasie wikariuszem był ks. Mikołaj Miłkowski
Ks. Roman Staszewicz (1877-1879)
Ks. Zygmunt Kość (1879-1882)
Ks. Eustachy Jeleniewski (1882-1883)
Ks. Kipr Budziecki (1883-1889)
Ks. Jan Sadowski (1889)
Ks. kanonik i prałat Wilhelm Borodzicz (1889-1890); w tym czasie wikariuszami byli: ks. Antoni Żwyłowski, ks. Piotr Prunski, ks. Wiktor Ellert
Ks. Jan Kryński (1895-1897); ks. Onufry Piotrowski – wikariusz.
Ks. Józef Mironas (1898-1912), budowniczy kościoła
Ks. Bolesław Kazimierz Serafin – wikariusz.
Ks. Konstanty Grudź (1912-1920); ks. Szymon Sidorowicz, ks. Antoni Jaskiel – wikariusze.
Ks. Jan Siemaszkiewicz (1920-1928), patriota białoruski, usiłował wprowadzić do liturgii język białoruski.
Ks. Kazimierz Zacharzewski (1928-1946)
Ks. Władysław Araszkiewicz (1946-1948)

W latach 1948-1950 kościół ławaryski był nieczynny.

Ks. Paweł Piekarski (1950-1954)
Ks. Tadeusz Hoppe (1954-1958)
Ks. Antoni Rukas (1958)
Ks. Antoni Dziekan (1959-1962)
Ks. Stanisław Lidys (1962)
Ks. Stanisław Toporek (1962-1977)
Ks. Leon Sawicki (1977-1982)
Ks. Algis Kazlauskas (1982-1989)
Ks. Jeronimas Petrikas (1989-1990)
Ks. Jan Mackiewicz (1990-2000)
Ks. Elijas Anatolijus Markauskas (2000-2003)
Ks. Marek Bogdanowicz (2003-2008)
Ks. Paweł Palul (2008-…).

Źródła:
1. Tekst przygotowany przez ks. Elijasa A. Markauskasa (proboszcza ławaryskiego w latach 2000-2003) na podstawie osobistych zapisów i pracy magisterskiej „Dzieje parafii Ławaryszki” w latach 1906-2000, napisanej przez Krystynę Juckiewicz-Tołłoczko w 2006 roku na Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie.
2. Książka „Slabados kaimo istorija ir tradicijos”, Kaunas 2012

Autor pracy:
Sebastian Głazko – nauczyciel Waldemar Szełkowski
Gimnazjum im. J.I. Kraszewskiego w Wilnie
WYRÓŻNIENIE w Konkursie „Wileńszczyzna mą Ojczyzną”

Jedlina

Wieś w rejonie wileńskim, gmina Mariampol, położona 25 km od Wilna, 7 km przed Jaszunami. W wieku XIX była tu pierwsza od Wilna stacja pocztowa przy trakcie lidzkim. W latach 1906 i 1908 „Ola” Aleksandra Szczerbińska, działaczka PPS, wynajmowała w Jedlinie dom na letnisko. W tej wsi w 1908 roku przebywał również Józef Piłsudski. Tuż przed II wojną światową był to zaścianek, który liczył 11 domów i 60 mieszkańców. Wszyscy, oprócz sześciu osób, mieli to samo nazwisko – Osipowicz.

Wieś Jedlina (lit. Eglinė) znajduje się w południowej części Wileńszczyzny, w odległości 25 km od Wilna, 7 km przed Jaszunami, tuż przy ruchliwej drodze, prowadzącej ku granicy z Białorusią. Należy do gminy Mariampol parafii porudomińskiej. Przez wieś płynie mała rzeczka Halinka, dopływ Rudomianki. Okolice porastają lasami, przede wszystkim iglastymi, przeważają tu piaszczyste, niezbyt urodzajne gleby.

Według „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” (kolejne tomy ukazywały się w latach 1880-1902) w roku 1866 w Jedlinie znajdowała się karczma i pierwsza od Wilna stacja pocztowa przy Trakcie Lidzkim. W 5 domach mieszkało 57 osób. Byli to: prawosławni (14), katolicy (15), mahometanie (5) i Żydzi (23).

Niewątpliwie przez Jedlinę niejednokrotnie musiał przejeżdżać z Nowogródka do Wilna i z powrotem, a może nawet zatrzymywać się na postój, Adam Mickiewicz, jak też zmierzający do pałacu Balińskich w Jaszunach Juliusz Słowacki. Później zaś – w latach 20. XX wieku – Czesław Miłosz, którego rodzice kupili drewniany dworek w niedalekiej Raudonce i latem tam mieszkali, a matka Weronika ponadto wynajmowała pokoje letnikom. Syn ich, późniejszy noblista, często z ojcem udawał się na polowania w pobliskie lasy, czasami z Wilna dojeżdżał pociągiem do Jaszun, a stamtąd jednokonnym zaprzęgiem udawał się do Raudonki, mijając Jedlinę.

Najważniejsze wydarzenia rozegrały się w Jedlinie na początku XX wieku. Chociaż na pewno nikt z mieszkańców wsi nie miał pojęcia, kim byli letnicy, wynajmujący dom, i co planują. Aleksandra Piłsudska we „Wspomnieniach” pisze: „W lipcu (1908 r.) przeniosłam się z mieszkania policjanta (w Wilnie) do domu we wsi Jedlinka, położonej o kilkadziesiąt wiorst od Bezdan”.

Józef Piłsudski postanowił dokonać napadu na carski pociąg na stacji Bezdany we wrześniu 1908 roku, by zdobyć pieniądze na działalność bojówki. Wśród organizatorów i wykonawców akcji była Aleksandra Szczerbińska, członek PPS. Po napadzie Piłsudski i Momentowicz mieli wycofać się na Jedlinę. Szczerbińska odnotowuje: „Po udanej akcji Piłsudski i Momentowicz z najcięższymi walizami po długiej i niebezpiecznej jeździe dotarli do chaty w Jedlince, gdzie na nich czekałam”. Następnego dnia cała trójka część worków z pieniędzmi zakopała w kilku miejscach w lesie. Po dwóch miesiącach towarzyszka „Ola” wróciła po nie z dwoma zaufanymi osobami i z wielkim trudem z powodu zmarzniętej ziemi te odkopała.

Według miejscowej legendy, Józef Piłsudski zatrzymał się w Jedlinie ze swoimi żołnierzami na krótki postój w kwietniu 1919 roku. Mieszkańcy wsi wiedzieli już, kim jest i mieli wrażenie, że to miejsce jest mu bardzo dobrze znane. W jednym z listów do Aleksandry kiedyś napisał: „Piękne chwile spędziliśmy w Jedlince”.

Jedlina była gniazdem Osipowiczów, którzy zamieszkali tu na początku XIX wieku, a może nawet wcześniej. W tamtym okresie wieś należała do parafii Wszystkich Świętych w Wilnie. W księgach parafialnych tej właśnie parafii, znajdujących się w Litewskim Archiwum Historycznym, poczynione zostały odpowiednie zapisy, np. ten, że Franciszek Osipowicz był ochrzczony w 1884 roku; są imiona rodziców, imiona i nazwiska chrzestnych. Oczywiście, wszystko w języku rosyjskim.

W okresie międzywojennym Jedlina w zachowanych papierach figuruje jako zaścianek. Z  dokumentów Litewskiego Centralnego Archiwum Historycznego (1940 rok, po przekazaniu Wileńszczyzny Litwie) wynika, że wieś liczyła 11 domów, w których mieszkało 60 osób, z wyjątkiem sześciu (Mirscy – 4 osoby i Stankiewiczowie – 2 osoby) wszyscy – Osipowiczowie. I tu ciekawostka: imiona i nazwiska w dokumencie są zlitewszczone: Osipavičius: Pranas, Antanas, Bronius, Petras, Stasys, Karolis itd.

W 1945 roku Sowieci aresztowali i wywieźli w głąb ZSRS, m.in. do morderczej pracy w kopalniach Donbasu: Jana, Mariana, Piotra, Michała, Zygmunta, Feliksa Osipowiczów. Na liście było więcej młodych ludzi z Jedliny, niektórzy w ciągu paru lat ukrywali się przed Rosjanami.

Po II wojnie światowej w ramach tzw. repatriacji wielu Osipowiczów wyjechało do Polski, wielu przeniosło się do Wilna, bo nie chcieli pracować w kołchozach, jako że ziemię i dobytek znacjonalizowali Sowieci. Dziś zaledwie dwa domy w Jedlinie należą do Osipowiczów, potomków tych, którzy mieszkali tu od wieków. Reszta – to obcy, przybysze. Nie jest ich, co prawda, wielu. Według spisu ludności z 2011 roku, wieś liczy zaledwie 17 mieszkańców.

Powyższy opis potwierdza, że Jedlina – niepozorna, mała wioseczka z Jezusem na przydrożnym krzyżu – ma bogatą przeszłość…

Źródła:
1. „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, wydawany w latach 1880-1902 (w zależności od tomu) pod red. F. Sulimierskiego i in.
2. Aleksandra Piłsudska „Wspomnienia”, W-wa 1989
3. Andrzej Franaszek „Miłosz. Biografia”, W-wa 2011
4. Litewskie Centralne Archiwum Historyczne F. 0-685 AP. 4 B. 74 L. 2
5. Dokumenty z prywatnego archiwum.

Autor pracy:
Rafał Osipowicz – nauczyciel Czesława Osipowicz
Gimnazjum im. Jana Pawła II w Wilnie
Nagroda główna w Konkursie „Wileńszczyzna mą Ojczyzną”– na najciekawsze i najtreściwsze hasło do WILNOPEDII – Internetowej Encyklopedii Wilna i Wileńszczyzny

Jarosław Królikowski

Jarosław Królikowski urodził się 23 grudnia 1961 roku we wsi Kiejpuny (rej. Wileński) w rodzinie Wacława i Stefanii (z Pietkiewiczów) Królikowskich, jako trzecie dziecko. Dzieciństwo spędził w podwileńskiej Rudominie, w 1978 r. zakończył szkołę średnią nr 37 w Winie, w roku 1981 ukończył Technikum elektro-mechaniczny, w tym że roku został powołany do służby w wojsku sowieckim, gdzie otrzymał zawód spawacza oraz uczestniczył w zespole estradowym. Po powrocie z wojska w 1983 r. ożenił się z Ritą Maldis. Pracował m.in. w Rudomińskim zakładzie mechanicznym, w Republikańskim laboratorium metrologii, w latach 1990-1992 mianował stanowisko zastępcy starosty gminy Niemieskiej, pracował w spółkach „Elektroskandia”, „Consena”, obecnie zajmuje stanowisko menedżera w spółce „Litelektro”.

Jest dobrze znanym na Wileńszczyźnie piosenkarzem i muzykiem, autorem wielu piosenek religijnych do słów wileńskiego poety Aleksandra Śnieżki. Od 1991 roku śpiewa w chórze kościelnym w parafii Matki Bożej Dobrej Rady w Rudominie, był wieloletnim solistą zespołu „Rudomianka”, jest aktorem Polskiego Studia Teatralnego w Wilnie, członkiem Klubu Miłośników Piosenki Biesiadnej oraz zespołu „Wileńska biesiada”. Stały uczestnik i członek Komitetu Organizacyjnego Festiwalu „Ciebie, Boże, Wysławiamy”.

  • Festiwal „Ciebie, Boże, Wysławiamy”, 2017 r.
  • Wileńska Biesiada
  • „Pan Tadeusz”, 12.V.2017

Pielgrzymka Jana Pawła II na Litwę

Jan Paweł II nazywany jest wielkim pielgrzymem. Jako pasterz Kościoła nawiedził on w okresie swojego pontyfikatu 129 krajów, a w 1993 roku 4 września ucałowaniem ziemi litewskiej na lotnisku w Wilnie rozpoczął pielgrzymkę po Litwie. Pielgrzymka trwała do 8 września 1993 r.

„Jakże pragnąłem odwiedzić tę waszą ziemię, która dla mnie jest szczególnie droga!” – Jan Paweł II, Wilno

Papież modlił się w archikatedrze wileńskiej przy grobie św. Kazimierza, spotkał się tu z księżmi, zakonnikami, zakonnicami i klerykami.

W Ostrej Bramie witał wiernych słowami: „Drodzy bracia i siostry! Proszę was, byście wrócili do swoich domów z sercem przepełnionym nadzieją na zwycięstwo życia nad śmiercią, dobra nad złem, światła nad ciemnością, wolności nad niewolą”. Ofiarował Matce różaniec i dwie piuski.

„Gdy tylko z niezbadanej woli Bożej zostałem wybrany na Stolicę Piotrową, poszedłem do litewskiej kaplicy Matki Bożej Miłosiernej, znajdującej się w krypcie Bazyliki Watykańskiej. Tutaj u stóp Panienki modliłem się za Was wszystkich…” – Jan Paweł II, Wilno

Udał się też na Cmentarz Antokolski, modlił się przy grobach ofiar obrońców niepodległości Litwy, poległych 13 stycznia 1991 r. w Wilnie oraz poległych w obronie posterunku granicznego 31 lipca 1991 r. w Miednikach.

Papież spotkał się z Polakami Litwy w kościele św. Ducha, także z przedstawicielami świata nauki i kultury w wileńskim kościele św. Janów.

Ojciec święty odwiedził Kowno, Górę Krzyży w Szawlach, gdzie celebrował mszę św. i ostatnim punktem pielgrzymki było Szydłowo.

Jan_Pawel_II.jpg (12 KB)

Ksiądz Jan Charukiewicz (1923-1998)

Ksiądz Jan Charukiewicz urodził się 23 lipca 1923 r. w Starych Trokach. Wcześnie stracił ojca, toteż wychowaniem jego i trzech sióstr zajmował się dziadek, emerytowany kolejarz. Na wyborze powołania duchownego zaważył wpływ wspaniałych duszpasterzy z lat dzieciństwa i wczesnej młodości: ks. Henryka Hlebowicza oraz ks. prefekta Piotra Wasiczonka, o których ks. Jan zachował wdzięczną pamięć.

Pobierając dalsze nauki w gimnazjum im. Piotra Skargi w Wilnie młodzieniec przygotowywał się do seminarium duchownego, lecz wojna, lata sowieckiej i niemieckiej okupacji nie pozwoliły skończyć naukę. W 1944 r. powołano go do wojska, od którego uratowało zaświadczenie ówczesnego rektora seminarium duchownego ks. Jana Uszyłły o tym, że jest klerykiem. Dopiero w 1948 r., po zdaniu matury, Jan Charukiewicz wstąpił do duchownego seminarium w Kownie. Święcenia kapłańskie otrzymał 21 września 1952 roku.

Krótko pracował w parafiach jaszuńskiej i sużańskiej, nim został mianowany do parafii Puszki na pograniczu litewsko-białoruskim, miejscowości między miasteczkiem Widze a Święcianami. Służył w niej Bogu i ludziom przez 6 lat poświęcając się także odnowieniu świątyni i wyposażeniu jej w niezbędne przedmioty kultu. 8 kwietnia 1959 r. przez władze kościelne został przeniesiony do Bujwidz, gdzie ze strony miejscowych władz doznał niemałych przykrości, m. in. za potajemne udzielanie ślubów. Napastliwa korespondencja w prasie wywołała odpowiednią reakcję ze strony władz: z parafii bujwidzkiej księdza wkrótce usunięto.
18 września 1961 roku ks. Jan został przydzielony do Dukszt Pijarskich, gdzie i pozostawał do końca życia.
W ostatnim dniu 1998 roku, odszedł po nagrodę do Pana.

Ksiądz Prałat Józef Obrembski (1906-2011)

Józef Obrembski pochodził z ziemi łomżyńskiej, był synem Anny z rodziny Kołaczkowskich i
Justyna Wincentego. Do Wilna przybył w roku 1925 na studia w seminarium duchownym. Kształcił się na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Stefana Batorego. Po otrzymaniu święceń kapłańskich w 1932 r. rozpoczął pracę duszpasterską jako wikariusz w Turgielach, 40 km od Wilna. Od 1950 r. pełnił obowiązki proboszcza w Mejszagole, gdzie mieszkał do śmierci.

Wychował niejedno pokolenie Polaków-katolików. W czasach sowieckich organizował opiekę nad wypędzonymi księżmi, ukrywał ich, prowadził katechezę wśród dzieci, jeździł po kolędzie, udzielał sakramentów świętych – również potajemnie, odwiedzał chorych. Schronienie u księdza znajdowali też żebracy i samotni. Nie uniknął te przesłuchań przez funkcjonariuszy sowieckiej służby bezpieczeństwa.

Za wieloletnie zasługi w krzewieniu wiary i polskości ksiądz Obrembski został m.in. wyróżniony medalem Zasłużony dla Kultury Polskiej i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, który w 1994 r. wręczył mu prezydent Lech Wałęsa. W lutym 2011 roku podczas wizyty na Litwie prezydent Bronisław Komorowski osobiście uhonorował duchownego Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi RP. Tytuł Honorowego Obywatela Rejonu Wileńskiego nadały mu władze regionu wileńskiego, a w 2008 z rąk ambasadora Janusza Skolimowskiego otrzymał pierwszą na Litwie Kartę Polaka.

Ksiądz prałat Józef Obrembski zmarł w wieku 105 lat. Został pochowany przy kościele Najświętszej Marii Panny w Mejszagole (rejon wileński). Na grobie księdza poświęcono pomnik nagrobny. Fundatorem tego pomnika jest m.in. urząd miasta Wysokie Mazowieckie z inicjatywy burmistrza Mirosława Siekierka.

Ksiądz był bardzo szanowaną osobą. Księdza prałata żegnali m.in. nuncjusz apostolski na kraje bałtyckie Luigi Bonazzi, metropolita mińsko-mohylewski ksiądz arcybiskup Tadeusz Kondrusiewicz, biskup Juozas Tunaitis, księża z Polski i Wileńszczyzny, europosłowie Waldemar Tomaszewski i Janusz Wojciechowski, senator Łukasz Abgarowicz, posłowie Adam Lipski i Jacek Kurski, prezes Stowarzyszenia Wspólnota Polska Longin Komołowski, ambasador Polski na Litwie Janusz Skolimowski, delegacje samorządów Wileńszczyzny, Siedlec, Olsztynka, Wysokie Mazowieckie, Ostrowi Mazowieckiej – miejscowości, w której ksiądz Obrembski ukończył gimnazjum.

„Kapłan bliski mojemu sercu i sercom wszystkich Polaków na Wileńszczyźnie” – napisał w kondolencjach prezydent Bronisław Komorowski. „Wielki Polak, Patriota i Kapłan” – napisał marszałek Senatu Bagdan Borusewicz. „Miałem szczęście poznać Jego ducha pełnego miłości do Kościoła i do ludzi” – napisał Józef kardynał Glemp, prymas senior.

Obecnie dom Obrembskiego – zwykła, stara, skromna wiejska chata – jest przygotowywany do renowacji. Zgodnie z życzeniem prałata będzie tu muzeum księży Wileńszczyzny. W jednym z pokoi zostaną też zaprezentowane rzeczy osobiste Obrembskiego, jego odznaczenia, książki, obrazy.

Polska szkoła w Mejszagole nosi imię księdza. Postaci Obrembskiego poświęconych zostało kilka książek wydanych na Litwie, m.in. „Żywot jak słońce” autorstwa Jana Sienkiewicza i „Józef Obrembski – kapłan według Serca Bożego”, która zawiera wspomnienia księży Wileńszczyzny o duchownym.

Jodłowiec

Jodłowiec na Wileńszczyźnie oznacza – jałowiec (łac. Janiperus) -roślinę iglastą z rodziny cyprysowatych.

Gałązki jodłowca są nieodłącznym elementem palmy (wierzby) wielkanocnej niesionej w Niedzielę Palmową. Symbolizują ciernie z korony Jezusa – znak cierpienia i męki Chrystusowej.

Gmina Czarny Bór (Juodšilių seniūnija)

Osiedle Czarny Bór powstało podczas I wojny światowej jako stacja kolejowa zbudowana przez Niemców dla wywózki drewna. W 20 latach miejsce te upodobała wileńska inteligencja, wtedy tereny przybrały nazwę Czarny Bór (Juodšiliai). Dzięki pomocy państwa polskiego w 2000 roku szkoła polska została odnowiona (drugie piętro). Szkoła przybrała imię św. Urszuli Ledóchowskiej w 2003 roku. Przy Domu Kultury działa zespół „Borowianka”. W 1998 roku młodsza latorośl zespołu „Boróweczka” została laureatem przeglądu zespołów w Białymstoku.

Kalwaria Wileńska (Jerozolimka – Jeruzalė)

Inicjatorem powstania Kalwarii był wileński biskup Jerzy Tyszkiewicz, fundator Kalwarii Żmudzkiej. Jednak realizację idei uniemożliwił najazd moskiewski w 1655 r. W rok po uwolnieniu miasta od najeźdźców – w1662 r. – biskup Jerzy Białłozor rozpoczął budowę Kościoła Znalezienia Krzyża Świętego (nazywany też Kalwaryjskim, prace budowlane trwały 7 lat) oraz 35 drewnianych kapliczek Drogi Krzyżowej, które są powtórzeniem drogi krzyżowej Chrystusa w Jerozolimie. W taki sposób dziękowano Bogu za oswobodzenie kraju od Moskwy. Po spłonięciu drewnianych kapliczek, w XVIII w. na ich miejscu powstało 19 murowanych kaplic barokowych, 7 drewnianych bram i jedna murowana oraz most przez rzeczkę Baltupis, której nadano biblijne imię Cedron. Długość dróżek Kalwarii Wileńskiej wynosi 7 km. Prawdziwym rozkwitem ruchu pątniczego do Kalwarii Wileńskiej stał się okres dwudziestolecia międzywojennego. W 1941 r. władze komunistyczne zabroniły odprawiania Drogi Krzyżowej, w 1948 r. dom parafialny znacjonalizowano, zaś w 1963 r. wysadzono w powietrze wszystkie Bramy Jerozolimskie i większość kaplic, z których tylko cztery znajdujące się najbliżej kościoła ocalały. Tylko dzięki staraniom wiernych, którzy uparcie zaznaczali i porządkowali miejsca kaplic oraz nie przerywali tradycji pielgrzymowania do nich, udało się ocalić to miejsce. W 1989 r. władze miasta zezwoliły na odbudowę Kalwarii, w 2002 r. ukończono odbudowę Drogi Krzyżowej i kardynał Audrys Juozas Bačkis poświęcił odbudowane kaplice.

 

 

 

Jerzy Surwiło (1941-2009)

Jerzy Surwiło urodził się w 1941 r. w okupowanym przez Niemcy Wilnie. Ukończył Szkołę Średnią nr 19 (obecnie im. Władysława Syrokomli) w Wilnie, następnie w 1964 r. Wydział Filologii Polskiej Instytutu Pedagogicznego (obecnie Uniwersytet Pedagogiczny) w Wilnie.

Jerzy Surwiło, wilnianin z dziada pradziada, urodzony w 1941 roku. Skończył Wileńską Szkołę Średnią nr 19 (obecnie im. Władysława Syrokomli) w Wilnie, zaś w 1964 roku, po ukończeniu studiów polonistycznych, rozpoczął pracę w polskim dzienniku „Czerwony Sztandar” – dzisiejszym „Kurierze Wileńskim”. Przez ponad 30 lat był zastępcą redaktora naczelnego tego dziennika. Pracował też w piśmie „Gazeta Wileńska”, przez osiem lat był redaktorem Magazynu Kombatanckiego w polskiej rozgłośni w Wilnie „Radiu Znad Wilii”.

Był współzałożycielem Związku Polaków na Litwie (ZPL), prezesem Zarządu Miejskiego miasta Wilna ZPL, członkiem Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą i Cmentarzem Bernardyńskim, patronował budowie pomnika Adama Mickiewicza w Wilnie, przygotowywał akcję renowacji Muzeum Adama Mickiewicza, był inicjatorem upamiętnienia imienia Juliusza Słowackiego w Wilnie i na Wileńszczyźnie oraz w Warszawie.

Surwiło był także współzałożycielem Polskiej Sekcji Zesłańców przy Wileńskiej Wspólnocie Więźniów Politycznych i Zesłańców, organizacji kombatanckich – Klubu Polskich Weteranów Wojny na Litwie (żołnierzy Armii Krajowej), Dobroczynnego Stowarzyszenia Polskich Kombatantów na Litwie, Klubu „Wrzesień 39” w rejonie wileńskim.

Jest autorem blisko 20 książek, m.in. „Wileńskimi śladami Józefa Piłsudskiego”, „Spacerkiem z Marszałkiem po Żmudzi, Wilnie i Wileńszczyźnie. Zdarzenia, fakty, anegdoty”, „Zostali tu z nami na dobre i złe”, „Polska scena nad Wilią”, „To wszystko było, jest w Wilnie” i wielu innych.

Posiadał encyklopedyczną wiedzę o Wilnie. Wiedza ta była wykorzystywane do utrwalania polskich śladów na Litwie. Surwiło ustalał też nieznane jeszcze miejsca spoczynku polskich żołnierzy na terenie Wilna i Wileńszczyzny i upamiętniał je.

Surwiło był znany również jako zbieracz pamiątek historycznych, związanych z Wilnem. Ze swoich zbiorów oraz zbiorów rodzinnych przekazał bezinteresownie obrazy Józefa Piłsudskiego i Aleksandra Prystora dla Mieszkania-Muzeum Marszałka w Sulejówku. Materiały (zdjęcia, dokumenty i inne) dotyczące Ferdynanda Ruszczyca przekazał Muzeum Narodowemu w Warszawie. Wiele cennych pamiątek i materiałów Surwiło ofiarował też muzeom Henryka Sienkiewicza i Kazimiery Iłłakowiczówny w Poznaniu – a są to nieznane i mało znane zdjęcia, druki związane z tymi osobami.

Jego praca była zauważana i doceniana. Surwiło został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, Złotym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej, Złotą Odznaką Honorową za zasługi społecznego ruchu muzycznego.

Zmarł niespodziewanie 24 października 2009 r. z powodu rozległego wylewu krwi do mózgu. Pochowany na cmentarzu w Kalwarii Wileńskiej.

Kaziuki – Jarmark Kaziukowy

Co roku w pierwszych dniach marca na ulicach Starówki Wileńskiej odbywa się Jarmark Kaziukowy, znany też jako Kaziuki. To największe skupisko artystów i mistrzów ludowych. Na jarmark zjeżdżają się rzemieślnicy zarówno z najdalszych zakątków Litwy, jak również z krajów sąsiednich.

Poza tradycyjnymi akcentami jarmarku, na Jarmarku Kaziukowym sprzedają się również m.in. wyroby wychowanków domów dziecka. Podczas Jarmarku odbywa się także mnóstwo różnego rodzaju imprez.

Święto Patrona Litwy – św. Kazimierza – zrodziło się w VII w., zaś w XIX w. przerosło w Jarmark. To jest jedno z najbardziej wyrazistych przedsięwzięć, posiadające stuletnie tradycje, za każdym razem przedstawiające najróżniejsze wyroby ręczne i niemające sobie równych w okolicznych krajach. Kaziuki przyciągają setki tysięcy zwiedzających. W drugim dniu Jarmarku odbywa się świąteczny teatralizowany pochód, w którym biorą udział, jak za dawnych czasów, najwybitniejsi rzemieślnicy, propagatorzy dawnego rzemiosła, sztuki ludowej.