Archiwum autora: Jolanta Biedulska

Gmina Suderwa (Sudervės seniūnija)

Ośrodek gminy jest znany z XIX-wiecznego kościoła Trójcy Świętej o kształcie rotundy z okazałą kolumną, co jest niezwyczajne dla kościołów rejonu Wileńskiego. Kościół słynie także z wyjątkowej akustyki, wiecznej polichromii, rzeźb i cennych obrazów. Na terenie gminy mieszka wiele mistrzów ludowych, którzy rzeźbią w drewnie, wyplatają kosze i meble z wikliny.

Gmina Kowalczuki (Kalvelių seniūnija)

Wilno z gminą łączy szosa zwana niegdyś Czarnym Traktem. Jedne z największych osiedli w gminie to Kowalczuki (centrum gminy, liczące ok. 1920 osób) i Szumsk (960 osób).  Do gminy należą jeszcze 32 wsie. Ośrodek gminy – Kowalczuki – nie różni się wyglądem od innych nowoczesnych osiedli, jednak Szumsk szczyci się bogatą historią i zabytkami.

Gmina jest inicjatorem Festynu Rodzin a także dobroczynnej akcji bożonarodzeniowej „I ty możesz zostać świętym Mikołajem”.

Gmina Mickuny (Mickūnų seniūnija)

W Mickunach przed wojną miał swój majątek premier Aleksander Prystor, a jego żona założyła szkołę. Na początku XIX wieku osiedle Mickuny należało do profesora Uniwersytetu Stefana Batorego Augusta Becu, ojczyma Juliusza Słowackiego. On często spędzał tu wakacje i nawet uczestniczył w konsekracji kościoła w 1826 roku. Mickuny zostały opisane w powieści „Znachor”. Kościół mickuński ostatnio został rozbudowany, otrzymał nową dzwonnicę i figurę Matki Boskiej.

Gmina Dukszty (Dūkštų seniūnija)

W ośrodku gminy działał zakon ojców pijarów. Ich staraniem w 1790 roku powstała tu szkoła. Mieści się tu duży neogotycki kościół św. Anny. Za aktywny udział mieszkańców okolicy w Powstaniu Styczniowym kościół został zamknięty przez władze carskie, później został oddany pod cerkiew prawosławną. Na początku XX wieku świątynię zwrócono katolikom.

 

Jodłowiec

Jodłowiec na Wileńszczyźnie oznacza – jałowiec (łac. Janiperus) -roślinę iglastą z rodziny cyprysowatych.

Gałązki jodłowca są nieodłącznym elementem palmy (wierzby) wielkanocnej niesionej w Niedzielę Palmową. Symbolizują ciernie z korony Jezusa – znak cierpienia i męki Chrystusowej.

Gmina Mariampol (Marijampolio seniūnija)

Gmina o tej samej nazwie nie jest duża, liczy około 39 wsi, ma dobre połączenie z Wilnem. Szosa w kierunku Solecznik (Šalčininkai) była niegdyś szlakiem handlowym Wielkiego Księstwa Litewskiego (jednym z najstarszych). Największą wsią jest Porudomino, gdzie mieści się szkoła polsko-rosyjska i zabytkowy kościół Przemienienia Pańskiego.

W lipcu 2004 roku w Boguszach (Bagušiai) został odsłoniony pomnik upamiętniający miejsce rozbrojenia oficerów i żołnierzy Armii Krajowej przez oddziały NKWD w 1944 roku.

Gmina Czarny Bór (Juodšilių seniūnija)

Osiedle Czarny Bór powstało podczas I wojny światowej jako stacja kolejowa zbudowana przez Niemców dla wywózki drewna. W 20 latach miejsce te upodobała wileńska inteligencja, wtedy tereny przybrały nazwę Czarny Bór (Juodšiliai). Dzięki pomocy państwa polskiego w 2000 roku szkoła polska została odnowiona (drugie piętro). Szkoła przybrała imię św. Urszuli Ledóchowskiej w 2003 roku. Przy Domu Kultury działa zespół „Borowianka”. W 1998 roku młodsza latorośl zespołu „Boróweczka” została laureatem przeglądu zespołów w Białymstoku.

Gmina Bujwidzie (Buivydžių seniūnija)

W 1620 roku zbudowano tu dwór, który spalono podczas najazdu moskiewskiego 40 lat później. Od 1782 roku Bujwidzie stały się własnością marszałka wileńskiego Mikołaja Radziszewskiego, który zafundował drewniany kościół św. Jerzego. Z powodu udziału w Powstaniu Listopadowym wieś znacznie ucierpiała. W czasie II wojny światowej okoliczne lasy służyły schroniskiem dla Armii Krajowej.

Gmina Bezdany (Bezdonių seniūnija)

Centrum gminy swój rozwój zawdzięcza akurat kolei. Stacja kolejowa w Bezdanach (Bezdonys) słynie z bardzo ważnego wydarzenia historycznego: we wrześniu 1908 roku stacja została wybrana miejscem akcji Organizacji Bojowej PPS na carski pociąg z pieniędzmi. Akcja była zaplanowana i dowodzona osobiście przez Józefa Piłsudskiego.

Tuż przy stacji kolejowej w Bezdanach mieści się kościołek Matki Bożej Ostrobramskiej, w którego poświęceniu w 1937 roku brał udział prezydent Polski Ignacy Mościcki.

Gmina Ławaryszki (Lavoriškių seniūnija)

Ośrodek gminy jest oddalony od Wilna o 24 km. Zdaniem naukowców, w miejscowościach tej gminy – jako jedynej na Litwie – rudę żelaza wydobywano od początku n.e. aż do XVIII w. Miejsce to jest chronione jako historyczne.

W Ławaryszkach znajduje się kościół św. Jana Chrzciciela z początku XIX wieku, budynek starostwa, szkoła średnia z 1937 roku.

Większą część obszaru gminy zajmujś lasy, które są słynnym miejscem polowań. Obok miejscowości Mościszki (Mostiškės) znajdują się trzy z czterech znajdujących się na terenie gminy jeziora.

2 WDH „Liliowa dwójka”

2 WDH (Wileńska Drużyna Harcerek) „Liliowa dwójka” powstała 10 października 2001 r. Nazwa została przejęta od drużyny harcerskiej, która istniała w Wilnie przed II Wojną Światową. Trzon drużyny przy jej powstaniu stanowiły druhny, które przeszły z 2 WGZ (Wileńska Gromada Zuchowa) „Wesołe Biedronki”, prowadzonej przez Justynę Błaszkiewicz, która potem została pierwszą drużynową „Liliowej dwójki”. Po niej funkcję tę przejęła Dana Masewicz, a po roku — Alicja Malewska, która prowadziła drużynę ponad rok. Następnie funkcję drużynowej wzięła w swoje ręce Inessa Zdanowicz.

Drużyna działała przy Szkole Podstawowej oraz przy Gimnazjum im. Jana Pawła II. Inessa Zdanowicz po niespełna roku prowadzenia drużyny przekazała ją dh. Kasi Kostygin. W 2008 roku – w wyniku braku działalności – przez pewien czas drużyna została postawiona na okres próbny. W tym samym roku funkcję drużynowej przejęła dh. Jolanta Lubkiewicz-Biedulska. Jesienią 2005 roku od drużyny odłączył się zastęp „Niezapominajka”, który obecnie jest samodzielną drużyną.

W 2002 r. drużyna zajęła I miejsce w VI Harcerskim Festiwalu Piosenki. W VII festiwalu historia się powtórzyła i drużyna ponownie otrzymała I miejsce. W 2009 roku na Festiwalu Harcerskiej Oryginalności drużyna zdobyła III miejsce. Niestety, to był ostatni festiwal, w którym brała udział 2 WDH „Liliowa Dwójka”. Z powodu braku działalności drużyna została rozwiązana.

 

 

Kwiaty Polskie

Przez lata funkcjonował jako przegląd zespołów narodowych, w tym roku (2012 r.) odbył się już XIX raz i zespala coraz więcej zespołów Ziemi Wileńskiej. Oprócz zespołów z Litwy uczestniczą też zespoły z innych państw. Festiwal organizowany jest przez Reprezentacyjny Zespół Pieśni i Tańca „Wileńszczyzna” i jego kierownika – Pana Jana Gabriela Mincewicza.

Występom zespołów towarzyszy kiermasz rzemiosł ludowych. Na kiermaszu można obejrzeć wiklinowe kosze, rzeźby i drewniany sprzęt kuchenny. Są tam również hafty, ceramika, palmy z całej Wileńszczyzny.

Rejon Wileński (Vilniaus rajonas)

Położenie geograficzne
Rejon mieści się na południowym wschodzie Litwy. Od strony północnej graniczy z rejonami szyrwinckim (Širvintų)  i malackim (Molėtų), od zachodu – z elektreńskim (Elektrėnų) i trockim (Trakų), z południowej strony graniczy z rejonem solecznickim (Šalčininkų), zaś od wschodniej strony sąsiaduje z rejonem święciańskim (Švenčionių) oraz granicą państwową z Białorusią (108 kilometrów granicy przypada właśnie na ten rejon).

Właśnie w tym rejonie, według obliczeń niektórych specjalistów, znajduje się Centrum Europy. Na wschodzie rejonu znajduje się najwyższa na terenie góra Józefowa (Juozapinė)  o wysokości 294 m n.p.m.

Rejon przecinają rzeki: Wilia (Nėris), Wilenka (Vilnelė), Waka (Vokė).

Powierzchnia rejonu – 212 tys. ha
Tereny uprawne – 105,6 tys. ha
Zbiorniki wodne – 5,2 tys. ha
Lasy – 81,6 tys. ha
Liczba mieszkańców – 95,8 tys.
Gęstość zaludnienia – 41,6 mieszkańców na 1 km kw.

Skład narodowościowy:
61,3 % Polacy
8,4 % Rosjanie
22,4 % Litwini
4,4 % Białorusini
3,5 % Inne narodowości

Zarys historyczny
W rejonie wileńskim jest ponad 150 zabytków kultury, miedzy innymi pozostałości zamku królewskiego w Miednikach, przed II wojną światową na terenie istniało około 300 dworów, jednak niewiele z nich częściowo się zachowały do dnia dzisiejszego. Na terenie są dwa parki regionalne: Oświe i Wilia. Zachowały się też fragmenty parków z XVIII i XIX wieku. W 1962 roku rejon wileński został jednostką administracyjną Republiki. Jest on największym rejonem na Litwie.

Rejon składa się z 23 gmin:
1. Awiżenie (Avižienių sen.)
2. Bezdany (Bezdonių sen.)
3. Bujwidzie (Buivydžių sen.)
4. Dukszty (Dūkštų sen.)
5. Czarny Bór (Juodšilių sen.)
6. Kowalczuki (Kalvelių sen.)
7. Ławaryszki (Lavoriškių sen.)
8. Mejszagoła (Maišiagalos sen.)
9. Mariampol (Marijampolio sen.)
10. Miedniki (Medininkų sen.)
11. Mickuny (Mickūnų sen.)
12. Niemenczyn (Nemenčinės sen.)
13. Niemież (Nemėžio sen.)
14. Podbrzezie (Paberžės sen.)
15. Pogiry (Pagirių sen.)
16. Rzesza (Riešės sen.)
17. Rudomino (Rudaminos sen.)
18. Rukojnie (Rukainių sen.)
19. Suderwa (Sudervės sen.)
20. Sużany (Sužionių sen.)
21. Szaterniki (Šatrininkų sen.)
22. Zujuny (Zujūnų sen.)
23. miasto Niemenczyn (Nemenčinės m. sen.)

 

Gmina Miedniki (Medininkų seniūnija)

Gmina Miedniki mieści się przy granicy Litwa-Białoruś. Jest jedną z gmin zabytkowych. Przed wiekami stał tu zamek warowny. Mieszkały i gościły tu osoby koronowane. Mieszkał tu między innymi św. Kazimierz, patron Polski i Litwy wraz z Janem Długoszem. W 1402 roku zamek został spalony. Na dzień dzisiejszy są tam tylko ruiny zamku. W 1944 roku NKWD wzięło tu do niewoli około 6 tysięcy żołnierzy Armii Krajowej. Na miejscowym cmentarzu znajduje się grób Nieznanego Żołnierza Polskiego, a w 2001 roku ustawiono tu Krzyż Katyński.

Na zachodzie od niegdyś królewskiej wsi Miedniki znajduje się góra Józefowa – największe wzniesienie nad poziomem morza na Litwie (292 m).

Patronem miejscowego kościoła jest św. Kazimierz (kościół pw. Trójcy Świętej i św. Kazimierza).

Gmina liczy 39 wsi, w których mieszka ponad 1500 osób, w 85 procentach Polaków. Prawie połowa wszystkich mieszkańców to emeryci. W Miednikach jest szkoła średnia, która jest jedną z najtarszych na Wileńszczyźnie. W szkole znajduje się muzeum Józefa Łukaszewicza – rewolucjonisty i uczonego pochodzącego z tej gminy.

W osiedlu działa zespół „Przepióreczka”.

Franciszek Żwirko (1895-1932)

Franciszek Żwirko urodził się w Święcianach (Wileńszczyzna). Po ukończeniu szkoły wyjechał do Omska i pracował tam telegrafistą. W 1916 roku został powołany do wojska rosyjskiego i uczestniczył w I wojnie światowej. Wyróżnił się bohaterstwem i został porucznikiem. W jednej z walk został ranny w rękę i nie mógł pełnić służby wojskowej przez długi czas. Z tego powodu wrócił do Wilna, gdzie pracował na lotnisku jako mechanik, po czym przeniósł się do Warszawy. W1922 roku Żwirko został powołany do służby wojskowej w wojsku polskim. W 1929 roku rozpoczął pracę w Aeroklubie Warszawskim, w 1931 roku został dowódcą Eskadry Pilotażu.

W 1929 roku zaprzyjaźnił się ze Stanisławem Wigurą. Na samolocie o całkowicie polskiej konstrukcji RWD-2 przelecieli oni trasę Warszawa- Poznań- Erfrurt- Frankfurt- Nancy- Paryż- Lyon- Nimes- Perpignan- Barcelona- Marsylia- Mediolan- Wenecja- Wiedeń- Kraków- Warszawa.

* Challenge 1932
Zawody, których start i meta były w Berlinie, trasa o długości 7300 km. Franciszek Żwirko wraz z przyjacielem Wigurą zwyciężyli w zawodach i zostali niemal bohaterami narodowymi.

Franciszek Żwirko zginął 11 września 1932 roku razem ze Stanisławem Wigurą w Czechosłowacji. Bohaterowie zostali pochowani 15 września 1932 roku na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

————————-

* Challenge 1932

To zawody lotnicze, podczas których Franciszek Żwirko w zespole ze Stanisławem Wigurą zdobył I miejsce. Start i meta tych zawodów znajdowały się w Berlinie. Zawody obejmowały próby techniczne oraz sprawnościowe samolotów, jednak głównym sprawdzianem był lot na trasie: Berlin-Warszawa-Kraków-Praga-Brno-Wiedeń-Zagrzeb-Vicenza-Rimini-Rzym-Florencja-Bellinzona-Turyn-Cannes-Lyon-St.Gallen-Stuttgard-Bonn-Paryż-Deauville-Rotterdam-Dortmund-Hamburg-Kopenhaga-GoeteborgLaholm-Kopenhaga-Berlin (długość trasy ponad 7300 km). Po ukończeniu trasy na uczestników zawodów czekał jeszcze wyścig na zamkniętej trasie o długości 300 km. Maraton trwał od 16 do 24 sierpnia 1932 roku. Była to impreza niezwykle popularna w Polsce, z tego powodu porucznik Żwirko z Wileńszczyzny oraz inżynier pilot Wigura z Warszawy stali się niemal bohaterami narodowymi w Polsce.

Wiejska gmina Niemenczyn

Wiejska gmina Niemenczyn ze wszystkich stron otacza jedyne w rejonie wileńskim miasto – Niemenczyn, chociaż urząd gminy znajduje się w samym centrum miasta. Teren gminy rozciąga się trzydziestokilometrowym zygzakiem. Zygzak ciągnie się od Podbrodzia do Podbrzezia i jest dość gęsto zaludniony. W 114 wsiach znajdujących się na terenie mieszka ponad 4 tys. ludzi. Gmina w 48 % pokryta lasami (w większości sosnowymi). Posiada ona również 5 polodowcowych jezior, między innymi Giela, która przecięta jest wstęgą Wilii oraz kilkoma małymi rzeczkami.
Na terenie gminy znajdują się również zabytki historyczne: na przykład, Czerwony Dwór Parczewskich, kościół św. Antoniego z Padwy. Obok wsi Purnuszki znajduje się Centrum Europy.

Gmina Sużany (Sužionių seniūnija)

Gmina Sużany jest jedną z najbardziej oddalonych od Wilna, aż o 40 kilometrów. Graniczy z rejonem święciańskim oraz malackim. Obszar gminy wynosi 15000 hektarów, jest zaludniony 2500 mieszkańcami ( w tym 80 % Polaków). 92 wsie, większe to Werusowo, Skirlany, Gryciuny. Przez teren płyną 4 rzeki, na terenie mieści się najdłuższe na Litwie jezioro – Oświe (Asveja), ciągnące się pasmem w 30 kilometrów.
W gminie działa zespół ludowy „Sużanianka”.

Jak i inne gminy w rejonie – gmina Sużany jest bogata swoją historią. Niegdyś właścicielami Sużan i ich okolic było kilka pokoleń Tyszkiewiczów, na terenie jest pałac Tyszkiewiczów. W końcu XVIII wieku w Sużanach został zbudowany kościół św. Feliksa Walezjusza, który do dziś zachował się bez zmian. W gminie sużańskiej narodził się pierwszy Polak XXI stulecia na Litwie.

W Sużańskim Ośrodku Kultury działa filia Muzeum Etnograficznego Wileńszczyzny. Na terenie gminy Sużany są cztery szkoły (między nimi jedna polsko-rosyjska szkoła średnia) przedszkole, Dom Kultury, biblioteki, sklepy.