Archiwum kategorii: P

Akcja Wyborcza Polaków na Litwie (AWPL)

W maju tegoż roku Sejm Litwy przyjął uchwałę, na mocy której prawo udziału w wyborach otrzymują wyłącznie partie i organizacje polityczne. Społeczność polska nieposiadająca własnej partii stanęła przed trudnym zadaniem – zachowania Związku i jednocześnie umożliwienia swego udziału w życiu politycznym Litwy. Powołanie partii wymagało znacznego wysiłku organizacyjnego, m.in. przybycia na zjazd co najmniej 400 założycieli i to w środku lata. Nie było też pewności co do bezproblemowej rejestracji partii w Ministerstwie Sprawiedliwości.

W tej sytuacji Zarząd Główny ZPL zwołał 14 sierpnia V Nadzwyczajny Zjazd ZPL. Niedługo przed zwołaniem zjazdu powstała grupa inicjatywna powołania partii polskiej. W skład grupy wchodziło 15 osób. Koordynatorem grupy był Waldemar Tomaszewski. Na zjeździe została przyjęta, jak się okazało, słuszna decyzja: przekształcenia ZPL w organizację społeczną oraz poparcie starań grupy inicjującej utworzenie partii powołanej pod nazwą Akcja Wyborcza ZPL. W ciągu dwu tygodni przy aktywnej współpracy struktur ZPL udało się zebrać 739 podpisów założycieli, przygotować program i statut przyszłej partii oraz przeprowadzić 28 sierpnia Zjazd Założycielski.

Wreszcie 23 października, po naciskach litewskiego Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie usunięcia z nazwy wyrazu „Związek”, została zarejestrowana Akcja Wyborcza Polaków na Litwie (AWPL).

Na zjeździe założycielskim w 1994 r. po odmowie kandydowania na prezesa partii przez Waldemara Tomaszewskiego i Fryderyka Szturmowicza w głosowaniu jawnym prezesem został Jan Sienkiewicz. W kwietniu 1997 r. na II Zjeździe AWPL było 2 kandydatów na stanowisko prezesa – J. Sienkiewicz i W. Tomaszewski. W tajnym głosowaniu pierwszy zdobył 56 głosów, – drugi 44 głosy. Prezesem został Jan Sienkiewicz. W roku 1999 na III Zjeździe AWPL zdecydowaną większością głosów – 68 do 19 na stanowisku prezesa organizacji, zmieniając Jana Sienkiewicza, stanął Waldemar Tomaszewski. Na IV i V Zjeździe AWPL Waldemar Tomaszewski został ponownie wybrany na przewodniczącego.

AWPL realizuje założenia statutowe stając do wyborów różnego szczebla – od samorządowych poprzez parlamentarne aż do europarlamentarnych w 2004 r. Niepodzielnie od przeszło dziesięciu lat Akcja Wyborcza Polaków rządzi w zdominowanych przez ludność polską rejonach: wileńskim (63 proc. Polaków) i solecznickim (80 proc. Polaków). W wyborach samorządowych w tych rejonach AWPL stale zyskuje 60-70 proc. poparcie. W kilku innych rejonach AWPL należy do koalicji rządzącej i ma wpływ na podejmowane decyzje. W ciągu całego okresu swego istnienia AWPL stoczyła wiele batalii w obronie interesów mniejszości polskiej na Litwie i wiele z nich było zwycięskich. Nieraz organizowała przed litewskim Sejmem wiece protestacyjne w obronie polskiej oświaty, języka i ziemi. Wspólnie ze Związkiem Polaków na Litwie i Stowarzyszeniem Nauczycieli Szkół Polskich na Litwie „Macierz Szkolna” przeprowadziła akcję zbierania podpisów pod projektami przychylnych dla społeczności polskiej ustaw o oświacie i mniejszościach narodowych.

AWPL dba o rozwój polskich szkół na Wileńszczyźnie jak również o rozwój gospodarczy regionu. Dzięki wspólnym wysiłkom polska społeczność na Litwie ma dzisiaj – w porównaniu z innymi społecznościami polskimi poza granicami macierzy – najmocniejszą pozycję w świecie.

Zlot turystyczny Polaków na Litwie

W końcu stycznia 1989 roku w podwileńskiej Białej Wace miały miejsce I Zimowe Igrzyska Polaków na Litwie. Powstał wówczas pomysł zorganizowania zlotu turystycznego Polaków na Litwie. Na fali odrodzenia Polaków na Litwie powstała nowa impreza ciesząca się dużą popularnością i trwa nieprzerwanie aż do dziś (2008 r.).

Inicjatorami pierwszego zlotu byli Anna Adamowicz, Henryk Mażul, Ludwik Adamowicz, Michał Sienkiewicz i inni.

Zloty odbywają się co roku, w różnych zakątkach Wileńszczyzny. Symbolem zlotu jest róża wiatrów umajona w paproć.

Jubileuszowy XX zlot odbył się w dniach 4-6 lipca 2008 r. w rejonie wileńskim, gminie sużańskiej, wsi Dauksze, nad jeziorem Ilgo.

Obecnie organizatorem imprezy jest Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych (SIS).

 

Płocieniska Szkoła Podstawowa (rejon wileński)

Opis historyczny:

Dokładnej daty założenia szkoły nie wiadomo, pierwsze dane znaleziono w archiwum z 1912 roku. Kupiono od gospodarza z Płocieniszek 2 ha ziemi i zbudowano szkołę. Jedna część budynku miała 2 izby klasowe i przestrzenny korytarz, druga natomiast mieszkanie dla nauczyciela: 2 pokoje i kuchnię.

Dane z archiwum: „1 czerwca 1923 rok była 1 klasa, 2 oddziały, 6 chłopców i 2 dziewczynki ……………… 1 października 1923 rok – szkoła publiczna, 2 klasy, 3 oddziały ……….. 1 grudnia 1923 rok 2 klasy, 3 oddziały – klasa 1 (1 i 3 oddział – 28 uczniów), klasa 2 (2 oddział – 19 uczniów), 29 chłopców i 18 dziewcząt.”

Od 1922 roku do 1955 roku była to szkoła początkowa. Podczas wojny (1939-1945) zajęć w szkole nie było. W 1940 roku była próba przekształcenia szkoły w szkołę z nauczaniem w języku litewskim. Uczniowie zbojkotowali i do tego nie doszło. (Z relacji starszego pana, byłego ucznia szkoły) W czerwcu 1944 roku w szkole mieścił się szpital polowy Armii Krajowej.

Pierwszymi nauczycielami byli: Gabriela Trzeciakówna, Jan Bartoszewicz. Po wojnie Jan Jastrzębski.

W 1955 roku przekształcono w Płocieniską Szkołę Siedmioletnią (poziom podstawowy).

Z powodu braku sal klasowych zlikwidowano mieszkanie nauczyciela. Pierwszym dyrektorem był Jan Chmielewski (do 1961 roku). W 1961 roku dyrektorem został Władysław Tomaszewski. Od 2002 do 2010 roku funkcję dyrektora pełnił Bogdan Monkiewicz.

W 1962 roku dobudowano z cegły 2 sale klasowe i korytarz.

Było dużo uczniów:

Np. w 1984/85 latach w szkole uczyło się ponad 120 uczniów. Więc praca w szkole odbywała się w dwie zmiany, a nawet trzy. Istniała też szkoła wieczorowa, dzięki której wielu młodych ludzi miało możność zdobyć średnie wykształcenie.

Szkoła była ostają polskości. Pielęgnowano tu kulturę polską, polskie tradycje narodowe. Pomimo fal rusyfikacji polskość w tej szkole nigdy nie przygasła.

Szkoła była ogniskiem kultury na wsi. Na większe ogólnoszkolne imprezy przychodziła młodzież i rodzice z okolicy.

Przez wszystkie lata trwania była to szkoła jednojęzyczna.

 

Kwiaty Polskie

Przez lata funkcjonował jako przegląd zespołów narodowych, w tym roku (2012 r.) odbył się już XIX raz i zespala coraz więcej zespołów Ziemi Wileńskiej. Oprócz zespołów z Litwy uczestniczą też zespoły z innych państw. Festiwal organizowany jest przez Reprezentacyjny Zespół Pieśni i Tańca „Wileńszczyzna” i jego kierownika – Pana Jana Gabriela Mincewicza.

Występom zespołów towarzyszy kiermasz rzemiosł ludowych. Na kiermaszu można obejrzeć wiklinowe kosze, rzeźby i drewniany sprzęt kuchenny. Są tam również hafty, ceramika, palmy z całej Wileńszczyzny.